BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Zerrin KILIÇARSLAN
TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURUNUN YURTİÇİ FİYATLARA GEÇİŞ ETKİSİNİN TODA YAMAMOTO TESTİ İLE ANALİZİ
 
Döviz kurunun fiyatlara geçiş etkisi, nominal kurdaki bir birimlik değişmenin ithalat ve ihracat fiyatlarında yarattığı etki olarak tanımlanmaktadır. Döviz kurundaki değişiklikler ithal edilen tüketim mallarının, ara mallarının fiyatını doğrudan etkileyebilir. Ara mallarının fiyatındaki değişme ise yurt içinde üretilen mal ve hizmetlerin fiyatını etkilemektedir. Döviz kurundaki değişmelerin yurtiçi fiyatlara ne ölçüde yansıdığının belirlenmesi enflasyon hedeflemesi için uygulanacak para politikasına karar verilirken önem taşımaktadır. Bu çalışmada döviz kurunun yurtiçi fiyatlara geçiş etkisi (pass-through) hipotezinin Türkiye’de geçerli olup olmadığının test edilmesi amaçlanmıştır. Türkiye için 2006:01-2018:03 dönemine ilişkin, üretici fiyat endeksi, tüketici fiyat endeksi, nominal efektif döviz kuru ve dolar cinsinden ithalat değişkenleri kullanılmıştır. Bu çalışmada değişkenlerarası nedensel ilişkiler, genişletilmiş vektör otoregresif modeller (VAR) modeline dayanan Toda-Yamamoto testi ile analiz edilmiştir. Serilerin durağanlık seviyelerinin belirlenmesi Toda-Yamamoto testinde kullanılan maksimum bütünleşme seviyesinin belirlenmesi için de önem arz etmektedir. Bu nedenle değişkenlerin durağanlığı Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips-Perron (PP) birim kök testleri ile test edilmiştir. Her iki test sonucuna göre değişkenlerin düzey değerlerinde durağan olmadıkları birinci farklarında durağan oldukları görülmüştür. Değişkenlerin maksimum bütünleşme derecesi (dmax) 1 olarak tespit edilmiştir. Toda-Yamamoto analizi, gecikme sayısına, maksimum bütünleşme derecesi [VAR(k+dmax )] eklenerek uygulandığından VAR analizinde modelde yer alan serilerin gecikme sayısı 3 olarak belirlenmiştir. Nominal efektif döviz kurundan üretici fiyat endeksine doğru, ithalattan ise üretici fiyat endeksine doğru, üretici fiyat endeksi ve ithalattan nominal efektif döviz kuruna doğru nedensellik ilişkisi olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca nominal döviz kurundan ithalata doğru bir nedensellik ilişkisi mevcuttur. Türkiye örneğinde ele alınan dönemde nominal efektif döviz kuru, üretici fiyatlarını etkilemektedir. Yani döviz kurundaki değişmelerin yurtiçi üretici fiyatlarına geçiş etkisi sözkonusudur.

Anahtar Kelimeler: Döviz kuru, Yurtiçi Fiyat endeksi, Üretici Fiyat endeksi, Toda-Yamamoto Testi



 


Keywords: