BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Yasemin DUMRUL
ENFLASYON VE NOMİNAL FAİZ ORANI İLİŞKİSİ: FİSHER HİPOTEZİNİN GEÇERLİLİĞİ ÜZERİNE BİR TÜRKİYE UYGULAMASI
 
Nominal faiz oranı ve beklenen enflasyon arasındaki ilişki iktisat literatüründe Fisher hipotezi ile ifade edilmektedir. Fisher hipotezine göre, nominal faiz oranı, reel faiz oranı ve beklenen enflasyon oranının toplamına eşittir. Reel faiz oranı sabit iken beklenen enflasyon ve nominal faiz oranı arasında uzun dönemli pozitif bir ilişki söz konusudur. Bununla birlikte reel faiz oranı zaman içerisinde değişebilir, ancak bu değişim enflasyondan değil reel ekonomik faktörlerdeki değişmelerden kaynaklanmaktadır. Fisher hipotezine göre nominal faiz oranı ile enflasyon arasında bire-bir ve pozitif bir ilişki söz konusu olduğunda bu durum güçlü Fisher etkisi, pozitif ancak bire-birden daha düşük olduğunda ise zayıf Fisher etkisi olarak ifade edilmektedir. Fisher hipotezinin geçerli olması durumunda nominal faiz oranındaki değişmeler beklenen enflasyondaki değişmeleri yansıtmakta ve nominal faiz oranı enflasyon için öncü bir gösterge olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı nominal faiz oranı ve enflasyon arasındaki ilişkinin Türkiye örneğinde analiz edilmesidir. Fisher hipotezinin Türkiye’de geçerli olup olmadığının ortaya konulması enflasyon konusunda uygulanacak para politikaları açısından da politika yapıcılara yön göstermesi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada Fisher etkisi, 1987Q1-2018Q3 dönemine ilişkin Türkiye ekonomisi verileri kullanılarak test edilmektedir. Çalışmada nominal faiz oranı değişkeni olarak mevduat faiz oranı ve enflasyon değişkeni olarak da Tüketici Fiyat Endeksi kullanılmıştır. Her iki veri de IMF-IFS’den elde edilmiştir. Ayrıca çalışmada kullanılan veriler çeyreklik veriler olduğu için mevsimsellikten arındırılmıştır. Çalışmada beklenen enflasyon değişkeni doğrudan hesaplanamayacağından rasyonel beklentiler çerçevesinde analiz yapılmıştır. Çalışmada Johansen eş-bütünleşme testi uygulanarak ele alınan değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin var olup olmadığı incelenmiştir. Ayrıca FMOLS ve DOLS eş-bütünleşme testleri ile uzun dönemli katsayıların belirlenmesine çalışılmıştır. Çalışmanın bulguları nominal faiz oranı ve beklenen enflasyonun uzun dönemde birlikte hareket ettiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte test sonuçları nominal faiz oranı ile beklenen enflasyon arasındaki ilişkinin pozitif olduğunu ancak bu iki değişkenin birbirlerini bire bir etkilemediğini göstermiştir. Buna göre FMOLS test sonucuna göre beklenen enflasyondaki %1’lik bir artış nominal faiz oranını %o. 48 oranında ve DOLS test sonucuna göre ise, beklenen enflasyondaki %1’lik bir artış nominal faiz oranını %o. 47 oranında artırmaktadır. Sonuç itibariyle Türkiye’de ele alınan dönemde zayıf Fisher etkisi geçerlidir.

Anahtar Kelimeler: Fisher Hipotezi, Faiz Oranı, Enflasyon, Eş-bütünleşme Testi



 


Keywords: